भो, अब म कुकुर पाल्दिनँ। ऊ मर्दाखेरि मन साह्रै नै कुँडिन पुग्यो।' एउटी साथीले धेरै वर्षअघि भनेको कुरा मैले त्यतिखेर सम्झन पुगेँ जतिखेर मेरो कुकुरले अन्तिम सास फेर्यो । गएको भदौ १४ गते आइतबार। बिहानको समय थियो। ऊ साङ्लामै थियो। खुट्टा फ्याट-फ्याट पार्न थाल्यो। 'ए सन्तोष, साङ्ला खोल्दे खोल्दे,' आमाले भन्नुभो। मैले साङ्ला र उसको घाँटीको पेटी खोलिदिएँ। आमाले 'साङ्ला खोल्दे खोल्दे' भन्नुको मतलब रहेछ- बन्धनरहित अवस्थामा उसले सास (अन्तिम) फेरोस्। र, 'फुच्चे फुच्चे' भन्दै उसको अनुहार र घाँटी सुमसुम्याउन थालेँ। साँच्चै ऊ त जीवनको अन्तिम क्षण गुजार्दै रहेछ। आमाले गिलासमा पानी ल्याएर खन्याइदिनुभयो। मैले उसको मुख फट्टाइदिएँ। दुई-तीन चोटि पानी घुटुक-घुटुक पार्यो उसले। र, अन्तिम सास छोड्यो। आमा, बहिनी र हजुरआमा घरको एउटा-एउटा कुना च्यापेर सुँकसुँकाउन थाले। मेरो मन पनि उसको प्राण उडाइसँगै भारी भएर आयो। सायद मन कुँडिनु यसैलाई भनेकी थिइन् मेरी साथीले। आमाले मलाई सेतो कपडा किन्न पठाउनुभो। उसलाई बोक्न र खाल्डो खनेर पुर्नका लागि एउटा मान्छे खोजियो - केही ज्याला दिनेगरी। मन यति ...